มนต์เสน่ห์แห่งเมืองฟุกุโอกะ ฮากาตะ

ศิลปะหัตถกรรมพื้นบ้านของฟุกุโอกะ

ตุ๊กตาฮากาตะ

ตุ๊กตาฮากาตะได้มีการเริ่มทำกันมาตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 17 เริ่มจากโคลนมาเป็นกระเบื้องและปั้นเป็นตุ๊กตา ลายเส้นอันวิจิตร รวมไปถึงการแสดงความรู้สึกทางใบหน้าของตุ๊กตาอย่างเต็มที่ ทำให้จับใจผู้คนมากมาย ในสมัยเมจิ ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ได้นำไปจัดแสดงในงานนิทรรศการนานาชาติ อย่างเช่น ที่ปารีส แม้กระทั่งในปัจจุบัน เมื่อพูดถึงตุ๊กตาญี่ปุ่นก็หมายถึง ตุ๊กตาฮากาตะนั่นเอง ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมาก มีการส่งออก และซื้อหาไปเป็นของฝากชาวต่างประเทศกันเนืองๆ (ถือว่าเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่ตีราคาเป็นเงินไม่ได้)

ทากะโทริยากิ

ท่านคุโรดะ โจซุย และลูกชาย นากามาสะ ได้นำเครื่องปั้นดินเผามาจากเกาหลีแถบเทือกเขาแปด (เรียกกันว่า แถบภูเขาทากะโทริ มหาสมบัติแปดแห่ง) นำเข้ามาสู่ญี่ปุ่นในแถบทางเหนือของคิวชูที่เรียกกันว่า ประเทศจิคุเซน และเริ่มทำการผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบเดียวกัน และได้เรียกชื่อกันตามแหล่งที่มาว่า ทากะโทริยากิ นับเป็นเครื่องปั้นดินเผาที่ใช้ในพิธีชงชา ที่สวยงามติดหนึ่งในเจ็ดอันดับของเครื่องปั้นดินเผาที่สวยงามของญี่ปุ่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่งดงาม มีความปราณีต ละเอียดอ่อน ที่ไม่สามารถอธิบายเป็นคำพูดได้ จับจิตจับใจผู้คนมากมาย (ถือว่าเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่ตีราคาเป็นเงินไม่ได้)

ฮากาตะโอริ

ตั้งแต่สมัยคามาคุระ พ่อค้าชาวฮากาตะ ท่านมิตซูดะ ยาซะเอมง เป็นคนนำเทคโนโลยีในการทอผ้าจากประเทศจีน แผ่นดินซ้ง นำมาพัฒนา และสานต่อเนื่องมาเป็น 760 ปี ถือเป็นสินค้าชนิดพิเศษของกลุ่มคุโรดะที่มีชื่อเสียงและส่งขายทั่วประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบัน มีการพัฒนารูปแบบสินค้า ดีไซน์ต่างๆ มากมาย ผสมผสานทั้งลายโบราณที่สืบทอดกันมากับลายสมัยใหม่ จนมีความเป็นเอกลักษณ์ ส่งขายทั้งในและต่างประเทศ ได้รับความนิยมเป็นอันมาก

ธนู จิคุเซนฮากาตะยะ

อาจารย์สอนยิงธนูของกลุ่มทาจิบานะ เป็นผู้ริเริ่มการใช้ธนูฮากาตะ ตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 ถือกันว่าเป็นอาวุธของเทพเจ้าแห่งการต่อสู้ตั้งแต่สมัยโบราณ นอกจากนี้ยังถือเป็นเครื่องรางในการปกป้องครอบครัวให้พ้นจากการเจ็บไข้ ภัยธรรมชาติต่างๆ และปัดเป่าความชั่วร้ายออกไป ตัวธนูเรียกว่า คาบุรายะ ตัวลูกศรเรียกว่า ฮิคิเมะ ทั้งตัวธนูและลูกศรจะหนักและมีความหนาเป็นพิเศษ ปัจจุบันก็ยังได้รับความนิยมทางด้านจิตใจเสมอมา

｢ฮากาตะมะจิย่ะ｣ อาคารบ้านเกิด

เป็นสถานที่แนะนำประวัติศาสตร์ของชาวฟุกุโอกะตั้งแต่สมัยเมจิและไทโช โดย ณ “ห้องแสดง” ท่านสามารถชมรูปภาพเทศกาล “ฮากาตะกิออน ยามะกาสะ”, ทดลองฟังภาษาญี่ปุ่นสำเนียงฮากาตะซึ่งมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวผ่านเครื่องโทรศัพท์รุ่นคลาสสิก, พร้อมทั้งสนุกสนานกับการศึกษาประวัติศาสตร์ของเมืองฮากาตะณ “ห้องมะจิย่ะ” ท่านจะได้ชมการทอผ้าแบบฮากาตะแบบดั้งเดิม นอกจากนี้ ณ “ห้องของฝาก” ท่านสามารถเลือกชมซื้อหาของฝากตามความชอบใจ อาทิเช่น สิ่งประดิษฐ์ทำจากผ้าทอฮากาตะ, ของศิลปะพื้นบ้านฟุกุโอกะ, ขนมขึ้นชื่อของฮากาตะ ฯลฯ
6-10 เรเซนมะจิ ฮากาตะขุ เมืองฟุกุโอกะ
โทรศัพท์ 092-281-7761

กรรไกรฮากาตะ

เมื่อประมาณ 700 ปีที่แล้ว มีคนนำกรรไกรมาจากเมืองจีน แถวทางใต้ของแผ่นดินซ้ง เข้ามาในประเทศญี่ปุ่น ถือเป็นการใช้กรรไกรครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่น เรียกกันว่า “กรรไกรถัง” ซึ่งในยุคปลายของสมัยเอโดะ นักตีดาบชื่อดังของฮากาตะ ชื่อ ยาซึคาวะอุซึเกะ เป็นคนผลิตกรรไกรขึ้นมาใช้เองในญี่ปุ่น โดยตั้งชื่อว่า “กรรไกรฮากาตะ” หลังจากนั้น ก็มีการผลิตต่อเนื่องมา โดยมีจุดศูนย์กลางการผลิตอยู่ในเขตฮากาตะ ณ ปัจจุบัน สิ่งพิเศษของกรรไกรฮากาตะ คือ ขากรรไกรทั้งซ้ายขาย จะมีการแกะสลักลวดลายอย่างสวยงาม

ฮากาตะ มาเกะโมโน

มีตำนานหลายเรื่องเกี่ยวกับต้นกำเนิดของฮากาตะมาเกะโมโน โดยสรุปแล้วคือ การผลิตฮากาตะมาเกะโมโนนั้นเริ่มเป็นที่แพร่หลายตั้งแต่สมัยเอโดะ ใช้เป็นอุปกรณ์บูชาเทพเจ้ามาตั้งแต่สมัยโบราณ นำกิ่งไม้หรือแผ่นไม้บางๆ มาดัดเป็นภาชนะ หรือกล่องข้าว ซึ่งอากาศสามารถ่ายเทจากภาชนะได้อย่างดี ทำให้ข้าวยังคงความอร่อยไว้ได้ ซึ่งผู้คนมากมายต่างชื่นชอบ นอกจากนี้ยังนำมาดัดแปลงเป็นภาชนะใช้ในพิธีชงชา ปัจจุบันยังคงนิยมชมชอบกันเป็นอย่างดี (ถือว่าเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่ตีราคาเป็นเงินไม่ได้)

ฮากาตะ ฮาริโกะ

กล่าวกันว่าในสมัยเอโดะยุคกลาง ช่างทำตุ๊กตาจากทางเหนือเป็นคนริเริ่มผลิตขึ้น โดยนำมาใช้ประกอบกับศิลปะพื้นเมืองของฟุกุโอกะที่สืบทอดเป็นประเพณีกันมาอย่างยาวนาน อย่างเช่น การแขวนธงปลาคาร์ฟเพื่อคุ้มครองเด็กๆ (ทังโกะโนะเซคคุ) หรือ เทศกาลฮากาตะดงทัคคุ ฮากาตะ ฮาริโกะ ถือเป็นหัตถกรรม ที่ทำมาจากเศษกระดาษเหลือใช้ กระดาษหนังสือพิมพ์ กระดาษสา แล้วค่อยๆ มาประดิษฐ์ประดอยทีละตัว ทาสี ตกแต่ง วาดหน้าตาหลายๆ รูปแบบ ถือเป็นศิลปะที่เรียบง่ายแต่จับจิตจับใจอย่างมาก

ฮากาตะ โคมะ

เมื่อราวๆ 1300 ปีที่แล้ว มีการนำลูกข่าง ของเล่นเด็กทำจากไม้ไผ่มาจากประเทศจีน เรียกกันว่า โคมะราชวงศ์ถัง หลังจากนั้นในปลายศตวรรษที่ 17 จึงมีการผลิต “ลูกข่างฮากาตะ” ขึ้นมาเอง โดยใส่เหล็กตรงกลางของลูกข่าง และตัวลูกข่างทำมาจากไม้ ซึ่งทำให้ลูกข่างหมุนได้เร็วและนานมากขึ้น ถือเป็นลักษณะพิเศษที่คิดค้นขึ้นมาและได้แพร่หลายไปทั่วญี่ปุ่นในเวลาอันรวดเร็ว